Historia Sportu

Nowoczesna gra w koszykówkę bierze swój początek w 1892 r. Przyczyny jej powstania szukać należy w pełnowartościowej zaprawie dla lekkoatletów w okresie zimowym. Za najlepszą grę do tego uznano projekt dr. Jamesa Naismitha (Uniwersytet Springfield - USA), który opierając się najprawdopodobniej na grach staroindyjskich, postawił podwaliny pod rozwój nowoczesnej koszykówki.
Gry, co prawda przepisami odległe, lecz mające za cel rzuty do kosza były szeroko rozpowszechnione wśród plemion indiańskich, zamieszkujących Florydę.
Pierwsza wiadomość o tej grze dotarły do Europy w XVII w. Na rycinie Teodora de Bry (drukarz i miedziorytnik, który na przełomie XVI i XVII w. wykonał ilustracje do dzieł podróżniczych) widział młodych Indian oddających się ćwiczeniom fizycznym. Kilku z nich rzuca do kosza umieszczonego wysoko nad ziemią. Zwycięzca, który uzyskał najwięcej trafnych rzutów otrzymywał nagrodę.
W połowie XIX w. bardzo szeroko rozpowszechniała się w Niemczech gra bardzo zbliżona do koszykówki, tzw. "Korbball". Celem gry było wrzucanie piłki do koszy ustawionych na liniach końcowych boiska (75x30).
Jak z powyższego wynika gry z użyciem koszy były stosowane wcześniej, niż opracował to J. Naismith, tym niemniej uważa się go za ojca nowoczesnej koszykówki i właściwie historia dzisiejszej koszykówki bierze początek od jego dzieła, które poprzez szereg ewolucji doszło do tak wspaniałych rezultatów, że ogarnęło swym zasięgiem młodzież całego świata.
J. Naismith opracował pierwsze prawidła gry, które pozwoliły na dynamiczny rozwój koszykówki. W miarę zdobywania doświadczenia zmieniały się one tak, aż powstały przepisy gry bardzo szczegółowe, które jak wiemy przechodzą swoje ewolucje do dzisiaj.
Pierwszy mecz koszykówki został rozegrany w 1892 r. w USA przez 2 zespoły YMCA. Gra rozpowszechniła się potem bardzo szybko, dociera najpierw do Anglii i Kolonii, a później na kontynent europejski. Głównymi jej propagatorami byli wychowankowie uniwersytetu w Springfield. W 1903 powstaje Niderlandzki Związek Koszykówki w Amsterdamie. Potem gra ta przeniknęła do Włoch, Rumunii, Grecji, Czechosłowacji, Estonii, Łotwy, Litwy, Danii, Finlandii i Szwecji.
Na ziemiach polskich spotykamy się z tą grą z początkiem XX stulecia, głównie na terenie byłej Galicji. W dużych ośrodkach, jak Lwów, Kraków, koszykówka jest uprawiana szczególnie chętnie w szkołach, przy czy charakterystyczne jest, iż początkowo uprawiały ją szkoły żeńskie. Uważa się podówczas, że gra ta jest najlepszą dla młodzieży żeńskiej, gdyż "podobnie jak piłka nożna wyrabia przytomność umysłu i zdolność szybkiej orientacji, a jednocześnie pozbawiona jest brutalności (której nie brak w piłce nożnej), tudzież uwzględnia wrodzoną niewieścią łagodność" (Czechowiczówna, Sikorski - "Gry i zabawy ruchowe" 1914).
W 1908 r. Towarzystwo Zabaw Ruchowych we Lwowie wysyła M. Germanównę do Anglii, gdzie zapoznaje się ona z przepisami i metodyką gier. Zasady te przeszczepia wśród nauczycieli. Spisał je w 1911 r. Fr. Kopałka.
KOszykówka męska rozwinęła się później.
Lata 1918-1928 to okres stosunkowo dużego chaosu w rozwoju koszykówki, rozpowszechniają ją głównie szkoły, a następnie kluby. Zasługę rozwoju tej gry w naszym kraju przypisać należy YMCE, która poprzez swoich instruktorów szkoli młodzież i organizuje kursy na instruktorów koszykówki.
Masowe uprawianie koszykówki w szkołach, wojsku, klubach, zawdzięczamy jednak uczelniom W.F.: Centralnej Szkole Wojskowej Gimnastyki i Sportu w Poznaniu, Studium WE Uniwersytetu Poznańskiego, Państwowemu Instytutowi W.F. w Warszawie, które od 1920 r. szkoliły całe zastępy zapalonych do nowej gry instruktorów. W 1929 r. do akcji tej włączył się CIWF w Warszawie.
Gry sportowe (taka w owym czasie istniała nazwa dla sportów zespołowych) rozwinęły się samorzutnie bez żadnej specjalnej organizacji. Aby zapewnić im jakąkolwiek realną opiekę "przyczepiono" je do najaktywniejszej wówczas w Polsce organizacji sportowej, założonego w 1919 r. PZLA. W miarę zaczęła się rodzić myśl stworzenia odrębnego związku. I tak w 1928 r. ukonstytuował się Polski Związek Gier Sportowych, obejmujący swym zasięgiem, oprócz koszykówki, również siatkówkę, a później i piłkę ręczną.

Jerzy Marciniak