Historia Sportu

Historia

Nie jest możliwe ustalenie prapoczątków piłki nożnej. W grę
przypominającą dzisiejszą piłkę nożną grano już w przedkolumbijskiej
Ameryce (rytualne zawody Azteków), czy średniowiecznej Wenecji
(calcio).Prawdopodobnie z tamtych terenów gra dostała się do wysp
Brytyjskich.
W Anglii i Szkocji między VIII a XIX wiekiem narodziła się ogromna
pasja do gry w piłkę. Grały ze sobą często bez żadnych reguł i nie
przebierając w środkach, całe wsie i miasteczka. Piłkę kopano w
miastach na ulicach, na wsiach zaś - nawet na uprawianych polach.
Słabość do gry była tak wielka, że młodzi ludzie często zaniedbywali
swoje obowiązki. Dorośli zakładali się o wyniki rozgrywek, co było
zakazane. Jakby tego wszystkiego było mało, grano tak ostro i bez
opamiętania, że ciągle po zakończonych spotkaniach dochodziło do
ekscesów. Skutkiem tej namiętności były wielokrotnie w XIV i XV
wieku ogłaszane przez burmistrza Londynu oraz przez Królów Anglii i
Szkocji Zakazy uprawiania tej "bezproduktywnej gry". Jednak, jak
pokaże czas, nie mogło to w żaden sposób powstrzymać rozwoju
futbolu w Anglii i Szkocji. W tedy prawdopodobnie narodził się sam
termin football używano go do określania różnych gier, jednakże nie
tych, które polegały na kopaniu piłki, ale tych, w które grano "na
piechotę" (czy też na nogach, po angielsku on foot).
Pierwsze piłki robiono ze zwierzęcych pęcherzy.

Współczesne początki
Właśnie w Anglii w połowie XIX wieku zainaugurowano pierwsze
rozgrywki. Tam też, w połowie wieku, po raz pierwszy spisano przepisy gry w piłkę nożną. Miały one na celu
ujednolicenie zasad gry, której licznie oddawali się angielscy studenci i uczniowie prywatnych szkół. Pierwsze
przepisy, w kształcie zbliżonym do współczesnej gry rugby, powstały w Trinity College podczas spotkania, w
którym uczestniczyli także przedstawiciele szkół prywatnych (public school) Eton College, Harrow School, Rugby
School, Winchester College i Shrewsbury School, ale zasad tych nie udało się szerzej rozpowszechnić. Co więcej,
niektóre kluby, jak na przykład Sheffield F.C., próbowały wprowadzać własne zasady i zakładały własne związki
piłkarskie.
Te sytuacje przyspieszyły powstanie The Football Association, Angielskiego Związku Piłki nożnej (zobacz: piłka
nożna w Anglii), która w 1863 roku ostatecznie ustaliła jednolite przepisy. Obecnie zasady gry reguluje International
Football Association Board (IFAB).
W 1904 roku w Paryżu powstała Międzynarodowa Federacja Związków Piłkarskich. Zadeklarowała ona
zaakceptowanie zasad ustalonych przez IFAB, ale już w 1913 roku udało jej się umieścić w niej własnych
przedstawicieli.

Współczesne zasady gry
Zasady ogólne
Mecze rozgrywane są na polu gry wyznaczonym w postaci prostokąta o szerokości od 45 m do 90 m i długości od
90 m do 120 m (dla meczów międzynarodowych od marca 2008 roku FIFA ustanowiła wymiary boisk 105x68).
Dwie krótsze linie nazywają się liniami bramkowymi, natomiast dwie dłuższe – liniami bocznymi. Po
przeciwległych stronach pola gry, na środku linii bramkowych, ustawione są bramki o szerokości między
wewnętrznymi krawędziami słupków 7,32 m i wysokości dolnej krawędzi poprzeczki od podłoża 2,44 m. Zawody są
rozgrywane piłką, która powinna mieć obwód nie mniejszy niż 68 cm i nie większy niż 70 cm, a jej waga powinna
wynosić od 410 do 450 gramów. Przy rozpoczęciu zawodów ciśnienie powietrza we wnętrzu piłki musi wynosić od
0,8 do 1,1 atmosfery.

Pełny skład drużyny liczy 11 zawodników, w tym bramkarz. Drużyna
może również wyznaczyć maksymalnie do 7 zawodników
rezerwowych. Personalia wszystkich zawodników muszą być wpisane
do sprawozdania sędziowskiego, które musi być dostarczone do
sędziego przed rozpoczęciem zawodów. W trakcie spotkania drużyna
może dokonywać wymian zawodników, których liczba zależy od
regulaminu danych rozgrywek. Zawodnik wymieniony nie może
znaleźć się ponownie na placu gry.

Zawodnicy jednej drużyny (poza
bramkarzem) noszą w trakcie
zawodów taki sam ubiór, który
odróżnia ich od zawodników drużyny
przeciwnej. Obowiązkowy ubiór
zawodnika składa się z koszulki,
spodenek, getrów piłkarskich oraz
butów. Każdy zawodnik musi posiadać
również ochraniacze goleni, które
muszą być całkowicie przykryte
getrami. Koszulka musi posiadać
rękawy i być wpuszczona w spodenki,
musi również stanowić odrębną część
ubioru od spodenek (niedozwolone jest
używanie przez drużyny strojów
jednoczęściowych). Koszulka musi
mieć na plecach numer w kolorze
kontrastującym z kolorem koszulki,
natomiast inne elementy dekoracyjne (emblematy, loga klubów i sponsorów, nazwiska piłkarzy) są regulowane
odrębnymi zapisami w regulaminach danych rozgrywek.
Piłkę w czasie gry można uderzać głową, nogą, przyjmować na klatkę piersiową itp., nie wolno jedynie rozmyślnie
zagrywać jej rękami. Zakaz ten nie dotyczy bramkarza zagrywającego piłkę znajdującą się w obrębie własnego pola
karnego, poza sytuacją rozmyślnego podania od pasa w dół do bramkarza przez współpartnera, lub podania piłki do
bramkarza z wrzutu. Rozmyślne dotknięcie piłki ręką jest karane rzutem wolnym bezpośrednim dla drużyny
przeciwnej (lub rzutem karnym, jeśli piłkę dotknął zawodnik z pola we własnym polu karnym). W zależności od
sytuacji, sędzia może również ukarać zawodnika, który przewinił karą indywidualną w postaci żółtej lub czerwonej
kartki.

Wykroczenia i kary

Przepisy Gry w Piłkę Nożną definiują szereg przewinień, za które
drużyna zawodnika przewiniającego może być ukarana rzutem
wolnym lub rzutem karnym. Rzuty wolne dzieli się na rzuty wolne
bezpośrednie oraz rzuty wolne pośrednie. Rzut wolny bezpośredni
może być przyznany przeciwko drużynie, której zawodnik
dopuszcza się w czasie gry i na polu gry jednego z następujących
przewinień: kopie lub usiłuje kopnąć przeciwnika, podstawia bądź
próbuje podstawić nogę przeciwnikowi, skacze na przeciwnika,
nieprawidłowo atakuje przeciwnika ciałem, uderza lub usiłuje
uderzyć przeciwnika, popycha przeciwnika, atakuje przeciwnika
nogami, trzyma przeciwnika, pluje na przeciwnika lub rozmyślnie
dotyka piłkę ręką. Jeżeli któreś z tych przewinień zostaje
dokonane w obrębie pola karnego drużyny zawodnika przewiniającego – sędzia przyznaje drużynie przeciwnej rzut
karny. Z rzutu wolnego bezpośredniego bramka może zostać zdobyta bezpośrednio, ale tylko na drużynie
przeciwnej. W przypadku wykonania rzutu wolnego w kierunku własnej bramki (ale spoza własnego pola karnego),
jeżeli piłka niedotknięta przez żadnego zawodnika przekroczy całym obwodem linię bramkową pomiędzy słupkami i
pod poprzeczką, sędzia przyzna rzut rożny dla drużyny przeciwnej. Jeżeli w powyższej sytuacji rzut wolny
bezpośredni będzie wykonywany z własnego pola karnego – sędzia nakaże powtórzyć jego wykonanie – wynika to z
faktu, że piłka nie jest w grze, dopóki nie zostanie kopnięta bezpośrednio poza własne pole karne w obrębie pola gry.
Rzut wolny pośredni może zostać przyznany jeżeli: bramkarz przez czas dłuższy niż 6 sekund kontroluje piłkę we
własnych rękach i nie pozbędzie się jej, bramkarz dotknie piłki rękami (we własnym polu karnym) po raz drugi po
tym, jak wypuścił ją z rąk, a nie została dotknięta przez innego zawodnika, bramkarz rozmyślnie dotknie piłki ręką
we własnym polu karnym po rozmyślnym podaniu jej nogą (poniżej kolana) od współpartnera, bramkarz rozmyślnie
dotknie piłki rękoma we własnym polu karnym po otrzymaniu jej bezpośrednio z wrzutu od współpartnera,
zawodnik gra w sposób niebezpieczny (np. atakuje piłkę nogą wyprostowaną do przodu, atakuje piłkę nogą
podniesioną powyżej biodra przeciwnika będącego w jego zasięgu, atakuje piłkę głową poniżej biodra przeciwnika
będącego w jego zasięgu itp), zawodnik przeszkadza bramkarzowi drużyny przeciwnej w zwolnieniu piłki z rąk,
zawodnik popełnia inne przewinienie, nie wymienione w Przepisach Gry w Piłkę Nożną, z którego powodu sędzia
przerwał grę w celu udzielenia zawodnikowi kary indywidualnej. Rzut wolny pośredni jest również przyznawany
drużynie przeciwnej, jeżeli zawodnik w czasie gry i na polu gry kopie lub usiłuje kopnąć współpartnera, uderza lub
usiłuje uderzyć współpartnera, wchodzi na pole gry bez zgody sędziego i wpływa na grę lub jest winny
niesportowego zachowania. Z rzutu wolnego pośredniego nie można zdobyć bramki bezpośrednim strzałem. Jeżeli
piłka po wykonaniu rzutu wolnego pośredniego wpadnie bezpośrednio do bramki przeciwnika – sędzia przyzna rzut
od bramki, natomiast jeżeli wpadnie do bramki wykonawcy – zasada jest identyczna jak przy wykonywaniu rzutu
wolnego bezpośredniego.
Sędzia nie ma obowiązku natychmiastowego przerywania gry w przypadku popełnienia przewinienia – ma prawo do
zastosowania korzyści – w takiej sytuacji jeżeli korzyść zostanie zrealizowana – sędzia nie wraca do dyktowania
rzutu wolnego, a kontynuuje grę. W przypadku, kiedy dwóch zawodników przeciwnych drużyn popełnia identyczne
przewinienie w tym samym czasie, w czasie gry, lub kiedy zawodnik popełnia przewinienie w czasie gry, ale poza
polem gry – sędzia przerywa grę, która będzie wznowiona rzutem sędziowskim.

Sędzia niezależnie od kar zespołowych, może również
udzielić konkretnemu zawodnikowi lub zawodnikom
kary indywidualnej w postaci napomnienia (żółta
kartka) lub wykluczenia z gry (czerwona kartka).
Karami indywidualnymi mogą zostać ukarani również
zawodnicy rezerwowi oraz zawodnicy wymienieni, nie
mogą zostać jednak ukarane osoby towarzyszące
drużynom, uprawnione do przebywania w strefie
technicznej – sędzia ma prawo pozbawić tych osób
przywileju przebywania w strefie technicznej, nie może
jednak pokazać kartki. Karę napomnienia otrzymuje zawodnik, który: jest winny niesportowego zachowania,
słownie lub czynnie okazuje niezadowolenie, uporczywie narusza Przepisy Gry, opóźnia wznowienie gry, nie
zachowuje wymaganej odległości podczas wykonywania rzutu wolnego, rzutu z rogu lub wrzutu, wchodzi lub
powraca na pole gry bez zgody sędziego, rozmyślnie opuszcza pole gry bez zgody sędziego. Karę napomnienia
sędzia udziela również zawodnikowi, który przerywa w niedozwolony sposób korzystnie rozwijającą się akcję
przeciwników (faul taktyczny). Kary wykluczenia z gry sędzia udziela zawodnikowi który: popełnia poważny,
rażący (brutalny) faul, zachowuje się gwałtownie, agresywnie, pluje na przeciwnika lub inną osobę, pozbawia
drużynę przeciwną bramki lub realnej szansy na zdobycie bramki, używa ordynarnego, obelżywego języka i/lub
gestów, otrzymuje drugie napomnienie w tych samych zawodach. Kary indywidualnej sędzia udziela pokazując
kartkę w odpowiednim kolorze w ręce uniesionej do góry.

Stałe fragmenty gry

Jeśli piłka po uderzeniu, podaniu lub odbiciu
przekroczy całym obwodem linię boczną, sędzia
wskazuje wrzut. Wznowienie gry następuje przez wrzut
piłki rękoma, zza i znad głowy z miejsca, w który piłka
opuściła pole gry, przez zawodnika drużyny
przeciwnej. Gdy piłka opuści boisko poprzez linię
bramkową (ale poza bramką), grę rozpoczyna się
rzutem z rogu lub rzutem od bramki, w zależności od
tego, który zawodnik ostatni dotknął piłki. Rzut z rogu
wykonywany jest przez drużynę atakującą, jeżeli
ostatnim zawodnikiem, który dotknął piłki, jest
zawodnik broniący; w przeciwnej sytuacji
wykonywany jest rzut od bramki. Rzut rożny wykonywany jest z pola rożnego i obowiązują przy jego wykonaniu
takie same zasady jak przy wykonywaniu rzutu wolnego bezpośredniego. Rzut od bramki wykonywany jest z
dowolnego miejsca pola bramkowego wykonawcy, przy czym piłka po zagraniu musi niedotknięta przez nikogo
opuścić pole karne w obrębie boiska.

Po faulu w obrębie pola karnego sędzia dyktuje rzut karny. Rzut karny wykonywany jest z punktu karnego, który
znajduje się w odległości 11 m od linii bramkowej oraz w równej odległości od słupków bramkowych. W czasie
wykonywania rzutu karnego w polu karnym do momentu wprowadzenia piłki do gry może znajdować się tylko
zawodnik wykonujący rzut karny oraz bramkarz, któremu nie wolno opuszczać linii bramkowej (ani skakać na niej
obiema nogami). Rzut karny może być również rozegrany pomiędzy dwoma zawodnikami z drużyny, jednak po
podaniu piłka musi potoczyć się do przodu, w kierunku bramki przeciwnika, a zawodnik, do którego podanie jest
adresowane, do momentu zagrania piłki musi znajdować się poza polem karnym oraz w odległości 9 m 15 cm od
punktu karnego i w odległości większej niż 11 m od linii bramkowej. Dozwolone jest dobijanie strzałów przez
wszystkich zawodników. Strzelec rzutu karnego może dobijać, ale tylko jeżeli piłka zostanie rozegrana z innym
zawodnikiem (najczęściej bramkarzem drużyny przeciwnej lub obrońcą). Jeżeli piłka po strzale zostanie odbita od
słupka i nie dotknie jej żaden inny zawodnik, strzelec nie może ponownie zagrać piłki (a jeżeli dotknie – zostanie
podyktowany rzut wolny pośredni dla drużyny przeciwnej). Wykonanie rzutu karnego powinno być płynne,
niedozwolone jest markowanie strzału. W przypadku nieprawidłowości sędzia powtarza wykonanie rzutu karnego.

Pozycja spalona

Sytuacja, gdy piłkarz drużyny atakującej w momencie kierowania
podania do niego jest na połowie drużyny przeciwnej bliżej linii
końcowej bramki aniżeli dwóch zawodników drużyny broniącej
(jednym z nich może być bramkarz), nazywana jest w piłce nożnej
spalonym. W szczególności wynika z tego, że na spalonym nie jest
piłkarz, który jest za linią obrony, ale nie przekroczył linii połowy
boiska. Spalony nie obowiązuje również podczas wyrzutu z autu oraz
w sytuacji, gdy potencjalnie "spalony" zawodnik w momencie podania
kieruje się spokojnym krokiem w stronę własnej połowy (tzn.
ewidentnie rezygnuje z podejmowania akcji ofensywnej). W
przypadku spalonego sędzia najczęściej kieruje się wskazaniem
bocznych arbitrów i – w przypadku odnotowania pozycji spalonej – dyktuje rzut wolny pośredni dla drużyny
przeciwnej.

Przywilej korzyści
Zasadą, którą często kierują się sędziowie, jest zasada przywileju korzyści. Oznacza ona rezygnację z odgwizdania,
jeśli drużyna pokrzywdzona jest w korzystnej sytuacji. Przykładowo: jeśli podczas wykonywania rzutu wolnego mur
wbiegnie w strefę 9,15 m od piłki, a mimo to padnie gol, to sędzia nie nakaże powtórzenia rzutu wolnego. Podobnie
będzie, gdy nastąpi faul na kartkę, lecz sędzia zdecyduje pokazać ją po zakończeniu akcji, gdyż pokrzywdzona
drużyna pomimo faulu jest w posiadaniu piłki; lub gdy bramkarz sfauluje napastnika, a ten strzeli bramkę – zostanie
ona uznana; gdy obrońca dotknie piłki ręką, a mimo to drużyna atakująca po chwili strzeli bramkę – również zostaje
ona uznana.

Czas trwania i wyłanianie zwycięzcy
Czas gry wynosi 90 minut (dwie połowy, każda po 45 minut). Sędzia może przedłużyć każdą połowę meczu
stosownie do przerw w grze. Po upływie doliczonego czasu gry zwycięzcą jest ta drużyna, która zdobyła więcej
bramek. W przypadku rozgrywania meczów systemem ligowym, za wygraną zwycięzca zdobywa 3 punkty (w
niektórych ligach 2 punkty), przegrany nie zdobywa żadnego. Remis natomiast obu drużynom daje po jednym
punkcie. W systemie ligowym drużyny grają ze sobą każdy z każdym po dwa razy, jednak np. w lidze austriackiej i
szkockiej drużyny rozgrywają między sobą po 4 pojedynki.
W przypadku, gdy mecze rozgrywane są turniejowym systemem dwumeczów, pierwszy mecz zawsze kończy się po
drugiej połowie. Zwycięzcą dwumeczu zostaje ta drużyna, która w dwóch meczach zdobędzie więcej goli. Jeśli
okaże się, że obie drużyny zdobyły ich tyle samo, zwycięża drużyna, która strzeliła więcej goli w meczu
wyjazdowym. Jeśli powyższe warunki nie wyłonią zwycięzcy, odbywa się dogrywka.
Jeśli w przepisowym czasie gry drużyny osiągną wynik remisowy, a konieczne jest wyłonienie zwycięzcy (co ma
miejsce w przypadku spotkań rozgrywanych systemem turniejowym bez rewanżów), ma wówczas miejsce
trzydziestominutowa dogrywka – 2 połowy po 15 minut. W większości rozgrywek na szczeblu międzypaństwowym
obowiązywała do niedawna zasada "złotej bramki" (golden goal), polegająca na tym, że po strzeleniu bramki w
dogrywce mecz się kończy, a zwycięzcą zostaje drużyna, którą ją zdobyła. Później na jej miejsce wprowadzono
zasadę "srebrnej bramki" (silver goal), polegającej na tym, że zwycięzcą zostaje drużyna, która prowadzi po
pierwszej połowie dogrywki. Obecnie odchodzi się od tych zasad na rzecz pełnowymiarowej dogrywki.
Jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, wówczas zawodnicy obu drużyn wykonują serię rzutów karnych (po 5
rzutów karnych, każda dla każdej drużyny), a gdy i po nich nie ma zwycięzcy, wykonuje się na przemian po jednym
rzucie karnym aż do osiągnięcia zwycięstwa. W serii rzutów karnych piłkarze na przemian wykonują rzuty karne z
przepisowej odległości. Żaden gracz nie może oddać więcej niż jednego strzału, chyba, że wszyscy pozostali gracze
pola oddali już strzał w serii rzutów karnych. Gola uznaje się, gdy piłka wpadnie do bramki bezpośrednio, po
odbiciu od słupka, poprzeczki lub od bramkarza. Nie uznaje się tzw. "dobitek".
W niektórych systemach rozgrywek, jeśli dogrywka nie wyłoniła zwycięzcy, nie przewidywano serii rzutów karnych
lub ograniczano ich ilość. W takich przypadkach, jeśli wciąż nie było możliwe wskazanie zwycięzcy – sędzia
rozstrzygał wynik wykonując rzut monetą.

źródło: www.wikipedia.pl